Pierwszy zimowy wyjazd w Tatry ma w sobie coś specjalnego. Śnieg przykrywa znane z lata szlaki, doliny cichną, a góry nagle wydają się bardziej poważne i wymagające. Dla początkujących turystów to mieszanka ekscytacji i niepokoju: „Czy dam radę?”, „Czy mój plan ma sens?”, „Co, jeśli nagle pogorszy się pogoda?”. Dobra wiadomość jest taka, że przy rozsądnym podejściu, właściwym wyborze trasy i przygotowaniu, Tatry zimą mogą być bezpieczną i ogromnie satysfakcjonującą przygodą.
Dlaczego Tatry zimą to zupełnie inne góry?
Ten sam szlak, który latem wydaje się spacerem, zimą może stać się poważnym wyzwaniem. Tatrzański Park Narodowy podkreśla, że zimą dochodzą zupełnie nowe czynniki ryzyka: mróz, oblodzenia, krótki dzień, lawiny, a także zmiana orientacji w terenie – ścieżki znikają pod śniegiem, znaki bywają przysypane, granice szlaku stają się mniej oczywiste. Do tego dochodzi specyficzny, surowy klimat Tatr – nie bez powodu powtarza się tu powiedzenie, że w tym paśmie gór „dziewięć miesięcy trwa zima, a reszta to lato”. Dla początkujących oznacza to jedno: bardziej niż kiedykolwiek trzeba szanować prognozy, komunikaty TPN i TOPR oraz wybierać szlaki adekwatne do doświadczenia.
Warto też pamiętać, że zimą szczególnie wrażliwa jest przyroda. Zwierzęta funkcjonują na granicy energetycznych możliwości, a każdy niepotrzebny stres to dla nich realny koszt. Stosowanie się do zasad Tatrzańskiego Parku Narodowego – trzymanie się szlaków, unikanie hałasu, niewchodzenie w strefy zamknięte – to element odpowiedzialnej turystyki.
Bezpieczeństwo w Tatrach zimą – fundament udanej wyprawy!
Pierwszą stroną, którą powinien znać każdy początkujący zimowy turysta, jest aktualny komunikat turystyczny TPN oraz komunikat lawinowy. To właśnie tam znajdziesz informacje o zamkniętych szlakach, oblodzeniach, utrudnieniach oraz poziomie zagrożenia lawinowego. Dla osoby dopiero zaczynającej przygodę z Tatrami zimą rozsądny plan to:
- wybór popularnych, uczęszczanych szlaków o małym przewyższeniu,
- chodzenie w minimum dwuosobowej grupie,
- unikanie terenów o dużym nachyleniu i stromych żlebów,
- start na szlak wcześnie rano, tak by wrócić przed zmrokiem.
Specjaliści z TPN i TOPR od lat powtarzają, że łatwe trasy letnie zimą mogą stać się odcinkami wymagającymi raków, czekana i bardzo dobrej oceny terenu. Dlatego ambitne cele – jak Orla Perć, Rysy czy wysokie przełęcze – zostawmy na później, gdy zdobędziemy doświadczenie i przeszkolenie lawinowe.
Co zabrać w Tatry zimą? Podstawowy ekwipunek początkującego
Zimowa turystyka tatrzańska zaczyna się w plecaku. Nawet przy wyborze łagodnych dolin czy krótkich tras, wyposażenie powinno być kompletne. Do podstaw ubioru w góry zimą zaliczamy: warstwowy system ubioru (bielizna termiczna, warstwa ocieplająca, kurtka z membraną), ciepłą czapkę i rękawice (najlepiej dwie pary), stuptuty oraz buty trekkingowe z twardą podeszwą, przystosowane do założenia raków lub co najmniej raczków na oblodzone odcinki.
W plecaku powinny znaleźć się również: termos z ciepłym napojem, energetyczne przekąski, czołówka z zapasowymi bateriami, mapa papierowa (nie tylko aplikacja w telefonie), folia NRC, apteczka oraz telefon z zapisanym numerem alarmowym w górach (GOPR: 601 100 300 lub 985). Wybierając się w rejon, gdzie może wystąpić zagrożenie lawinowe, standardem jest też zestaw lawinowy: detektor, sonda i łopata – i przede wszystkim umiejętność korzystania z tego sprzętu, czego uczy m.in. akcja „Lawinowe ABC” prowadzona przez TPN.
Łagodne propozycje tras, czyli Tatry zimą dla zupełnie początkujących
Jeśli dopiero zaczynasz, kluczem jest dobranie takich wycieczek, które pozwolą poczuć klimat zimowych Tatr, a jednocześnie nie wystawią cię na ekspozycję czy lawiniaste stoki. W polskich Tatrach znajdziesz dużo długich, dolinnych trasy o niewielkim przewyższeniu.
Klasyką są Dolina Chochołowska i Dolina Kościeliska – szerokie, malownicze doliny położone na terenie TPN, dostępne wygodnymi drogami spacerowymi. Zimą zamieniają się w długie, śnieżne korytarze, którymi można spokojnie wędrować, obserwując lasy, skały i potoki. Przy dobrej pogodzie te trasy są stosunkowo bezpieczne dla osób początkujących, o ile trzymamy się znakowanego szlaku i nie wchodzimy w boczne żleby.
Dla tych, którzy chcą połączyć pierwszy kontakt z zimowymi Tatrami z atrakcjami, ciekawą opcją są wycieczki na Słowację – choćby spacer w koronach drzew Bachledka czy wizyta w „Lodowym Królestwie Tatr” na Hrebienku, organizowane jako zorganizowane wyjazdy z Zakopanego. To forma poznawania tatrzańskiej zimy, która nie wymaga od razu pełnego górskiego obycia, a pozwala zrozumieć, jak surowa i piękna potrafi być ta pora roku w Tatrach.
Odpowiedzialny turysta zimowy – szacunek do gór i przyrody
Tatry są domem nie tylko dla turystów, lecz przede wszystkim dla dzikich zwierząt, które zimą walczą o przetrwanie. Zimą obowiązują konkretne ograniczenia w poruszaniu się po szlakach – część tras jest zamknięta, a w niektórych miesiącach wprowadzany jest zakaz poruszania się od zmierzchu do świtu. Ma to chronić m.in. rzadkie gatunki ptaków oraz dawać zwierzętom czas na spokojne żerowanie.
Dla początkującego turysty praktycznie oznacza to kilka prostych zasad:
- zawsze sprawdzaj aktualne zasady w TPN,
- kupuj bilet wstępu do parku (przyczyniasz się tym do ochrony przyrody),
- nie dokarmiaj zwierząt,
- nie schodź ze szlaków
- i zabieraj swoje śmieci z powrotem do Zakopanego.
Taki sposób bycia w górach jest dziś po prostu standardem – podobnie jak świadomość, że Tatry to nie park miejski, lecz wymagający, wysokogórski teren.
Pierwsza zima w Tatrach potrafi zmienić perspektywę – nagle widzisz te same szczyty w ostrym, mroźnym świetle, słyszysz skrzypiący pod butami śnieg, doświadczasz ciszy, której latem trudno tu szukać. Jeśli połączysz tę magię z rozsądnym planowaniem, odpowiednim ekwipunkiem i szacunkiem dla przyrody, Tatry zimą szybko staną się miejscem, do którego będziesz wracać regularnie – już nie jako zupełny początkujący, lecz świadomy, bezpieczny gość gór!
