Gdzie szuka\u0107 \u015bwistak\u00f3w?<\/h3>\n
\u015awistaki wybieraj\u0105 miejsca powy\u017cej g\u00f3rnej granicy lasu \u2013 mi\u0119dzy 1500 a 2300 m n.p.m. Szukaj\u0105 nas\u0142onecznionych stok\u00f3w, gdzie gleba jest wystarczaj\u0105co gruba, by wykopa\u0107 rozleg\u0142y system nor. W Polsce najwi\u0119ksza kolonia mieszka w rejonie Doliny Pi\u0119ciu Staw\u00f3w Polskich \u2013 szczeg\u00f3lnie w \u015awistowym Kotle<\/strong> i w okolicy najmniejszego z jezior, tzw. Wolego Oka<\/strong>. Cz\u0119sto mo\u017cna je te\u017c wypatrze\u0107 w pobli\u017cu szlaku na G\u0142adk\u0105 Prze\u0142\u0119cz, cho\u0107 jest to obszar ochrony \u015bcis\u0142ej.<\/p>\n Po stronie s\u0142owackiej ich obecno\u015b\u0107 zdradzaj\u0105 nazwy takie jak Dolina \u015awistowa. Warto wypatrywa\u0107 ich tak\u017ce w Dolinie Smutnej w Rohaczach oraz w rejonie Jamnickiej Prze\u0142\u0119czy. Typowe miejsca, kt\u00f3re lubi\u0105, to hale poprzecinane g\u0142azami, sk\u0105d maj\u0105 dobry widok na otoczenie \u2013 zawsze znajdzie si\u0119 tam jeden \u201ewartownik\u201d gotowy ostrzec reszt\u0119 rodziny.<\/p>\n \u015awistaki przesypiaj\u0105 nawet po\u0142ow\u0119 roku. Budz\u0105 si\u0119 dopiero pod koniec kwietnia lub w maju, gdy \u015bnieg ust\u0119puje, a w sen zapadaj\u0105 ju\u017c we wrze\u015bniu. Zim\u0105 \u015bpi\u0105 w norach, zwini\u0119te w k\u0142\u0119bek, z temperatur\u0105 cia\u0142a obni\u017con\u0105 do oko\u0142o 8\u201310\u00b0C. W tym czasie \u017cyj\u0105 wy\u0142\u0105cznie z zapas\u00f3w t\u0142uszczu, kt\u00f3re zgromadzi\u0142y latem.<\/p>\n Latem prowadz\u0105 dzienny tryb \u017cycia, ale najbardziej aktywne s\u0105 rano i p\u00f3\u017anym popo\u0142udniem. W\u00f3wczas \u017ceruj\u0105, bawi\u0105 si\u0119 i czyszcz\u0105 futerko. W \u015brodku dnia cz\u0119sto le\u017c\u0105 na ska\u0142ach, wygrzewaj\u0105c si\u0119 w s\u0142o\u0144cu \u2013 ale w upalne po\u0142udnia potrafi\u0105 schowa\u0107 si\u0119 w norach i wyj\u015b\u0107 dopiero, gdy temperatura spadnie.<\/p>\n Je\u015bli chcesz je zobaczy\u0107, wybierz pogodny dzie\u0144, wsta\u0144 wcze\u015bnie i dotrzyj w ich siedliska przed wi\u0119kszym ruchem turyst\u00f3w. Obserwuj z dystansu \u2013 najlepiej przez lornetk\u0119. \u015awistaki maj\u0105 \u015bwietny wzrok i s\u0142uch, wi\u0119c \u0142atwo je sp\u0142oszy\u0107.<\/p>\n Cho\u0107 w Tatrach \u017cyje kilkaset \u015bwistak\u00f3w, spotkanie wcale nie jest pewne. Po stronie polskiej populacja jest stosunkowo niewielka. W miejscach, gdzie wyst\u0119puj\u0105, szanse s\u0105 spore, ale wszystko zale\u017cy od pogody, pory dnia i naszego zachowania.<\/p>\n \u015awistaki s\u0105 ostro\u017cne \u2013 na czatach zawsze stoi jeden osobnik. Gdy wyczuje zagro\u017cenie, gwi\u017cd\u017ce dono\u015bnie, a reszta znika w norach. Potrafi\u0105 siedzie\u0107 tam d\u0142ugo, je\u015bli czuj\u0105 si\u0119 niepewnie. Ale je\u015bli usi\u0105dziesz cicho w odpowiednim miejscu, bez gwa\u0142townych ruch\u00f3w i ha\u0142asu, mog\u0105 po kilku minutach wr\u00f3ci\u0107 do swoich zaj\u0119\u0107 \u2013 \u017cerowania, zabawy i czyszczenia futra.<\/p>\n Bliskie spotkanie ze \u015bwistakiem to niezwyk\u0142e do\u015bwiadczenie, ale musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce jeste\u015bmy go\u015b\u0107mi w jego domu.<\/p>\n Zachowaj dystans<\/strong> \u2013 nie pr\u00f3buj podchodzi\u0107. Obserwuj z wyznaczonego szlaku lub z bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n<\/li>\n B\u0105d\u017a cicho<\/strong> \u2013 g\u0142o\u015bne rozmowy, krzyki i szybkie ruchy sprawi\u0105, \u017ce uciekn\u0105.<\/p>\n<\/li>\n Nie dokarmiaj<\/strong> \u2013 ich dieta to ro\u015bliny wysokog\u00f3rskie, ludzkie jedzenie mo\u017ce im zaszkodzi\u0107.<\/p>\n<\/li>\n Nie wchod\u017a w rejon nor<\/strong> \u2013 to dla nich stres i zagro\u017cenie.<\/p>\n<\/li>\n R\u00f3b zdj\u0119cia z zoomem<\/strong> \u2013 podchodzenie z aparatem to prosta droga do ich sp\u0142oszenia.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n <\/p>\n \u015awistaki \u017cyj\u0105 w rodzinnych koloniach \u2013 para rodzic\u00f3w i m\u0142ode z ostatnich dw\u00f3ch lat.<\/p>\n<\/li>\n Mog\u0105 \u017cy\u0107 nawet 15 lat, cho\u0107 w naturze cz\u0119sto kr\u00f3cej \u2013 drapie\u017cniki, choroby i ci\u0119\u017ckie zimy zbieraj\u0105 swoje \u017cniwo.<\/p>\n<\/li>\n W XIX wieku by\u0142y bliskie wygini\u0119cia \u2013 polowano na nie dla t\u0142uszczu, zwanego \u201e\u015bwistaczym smalcem\u201d, i futer. Ju\u017c w 1868 roku wprowadzono dla nich ochron\u0119 prawn\u0105 \u2013 jedn\u0105 z pierwszych na \u015bwiecie!<\/p>\n<\/li>\n Ka\u017cdy \u201egwizd\u201d ma swoje znaczenie \u2013 inaczej brzmi, gdy zagro\u017ceniem jest ptak drapie\u017cny, a inaczej, gdy drapie\u017cnik nadchodzi z ziemi.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Wyprawa \u201ena \u015bwistaki\u201d to nie tylko szansa na spotkanie z tym wyj\u0105tkowym mieszka\u0144cem Tatr, ale te\u017c \u015bwietna okazja, by pozna\u0107 mniej ucz\u0119szczane zak\u0105tki g\u00f3r. Nawet je\u015bli nie uda si\u0119 ich zobaczy\u0107, ich gwizdy i sama \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce gdzie\u015b w\u015br\u00f3d g\u0142az\u00f3w obserwuj\u0105 nas czujne oczy, potrafi\u0105 doda\u0107 w\u0119dr\u00f3wce wyj\u0105tkowego klimatu. A je\u015bli ju\u017c zobaczysz \u015bwistaka \u2013 zachowaj spok\u00f3j i pozw\u00f3l mu by\u0107 sob\u0105. To najlepszy spos\u00f3b, by ta chwila pozosta\u0142a niezapomniana.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u015awistaki tatrza\u0144skie to jedni z najbardziej sympatycznych i jednocze\u015bnie najbardziej czujnych mieszka\u0144c\u00f3w naszych g\u00f3r. Ich przenikliwy, gwizdliwy alarm potrafi ponie\u015b\u0107 si\u0119 dolin\u0105 tak wyra\u017anie, \u017ce s\u0142ycha\u0107 go z kilkuset metr\u00f3w. Jednak zobaczenie ich na w\u0142asne oczy to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia \u2013 wymaga wiedzy o tym, gdzie mieszkaj\u0105, kiedy s\u0105 aktywne i jak zachowa\u0107 si\u0119, […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":48732,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-48729","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tatry"],"yoast_head":"\n![\"\"](\"https:\/\/www.visitzakopane.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Two_young_M.marmota_latirostris_Volovec_Tatra.jpg\")
<\/p>\nKiedy najlepiej je obserwowa\u0107?<\/h3>\n
Jak cz\u0119sto mo\u017cna je spotka\u0107?<\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.visitzakopane.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/M._marmota_latirostris_in_Rackov_Zadok_Tatra_Mountains1.jpeg\")
<\/p>\nJak zachowa\u0107 si\u0119 przy spotkaniu?<\/h3>\n
\n
Ciekawostki o \u015bwistakach<\/h3>\n
\n